Giữa thời đại số, mỗi ngày chúng ta tiếp nhận một lượng thông tin khổng lồ từ mạng xã hội, các video ngắn, tin tức và những nội dung được đề xuất liên tục. Càng trực tuyến (Online) nhiều, chúng ta càng dễ bị cuốn vào vòng lặp cập nhật thông tin mà đôi khi chính bản thân cũng không nhận ra.
Tuy nhiên, phía sau những gì chúng ta nhìn thấy trên internet không hoàn toàn ngẫu nhiên. Phía sau mỗi video, bài viết hay dòng tin xuất hiện trên màn hình là các thuật toán đang liên tục phân tích hành vi người dùng để giữ chúng ta ở lại lâu hơn.
Quá tải thông tin trong thời đại số
Trước đây, để cập nhật tin tức, chúng ta phải xem trên Tivi, đọc báo hoặc chờ các bản tin cố định trong ngày. Còn hiện tại, thông tin xuất hiện liên tục trên Facebook, TikTok, Youtube hay các trang tin điện tử…
Chỉ cần lướt điện thoại vài phút, bạn có thể thấy hàng chục nội dung khác nhau: tin tức, video ngắn, drama trên mạng xã hội, quảng cáo, livestream bán hàng hoặc những xu hướng mới đang nổi… Não bộ gần như không có thời gian nghỉ ngơi vì luôn phải tiếp nhận thông tin mới.
Nhiều người có thói quen xem điện thoại vài phút, nhưng lại dành hàng giờ để lướt mà không nhớ rõ bản thân đã xem gì. Đây cũng là lý do cụm từ “Doomscrolling” ngày càng phổ biến, dùng để mô tả việc liên tục lướt/đọc quá nhiều nội dung trên internet.
Việc tiếp xúc quá nhiều thông tin trong thời gian dài có thể làm giảm khả năng tập trung, ảnh hưởng đến giấc ngủ, cảm giác lúc nào cũng mệt mỏi và đầu óc luôn đầy thông tin.
Vì sao chúng ta chỉ thấy những gì mình muốn thấy?
Có phải chúng ta đã nhiều lần tự hỏi vì sao TikTok, Facebook hay Youtube dường như rất hiểu mình. Chỉ cần xem hoặc tương tác với một nội dung nào đó, nền tảng sẽ tiếp tục đề xuất thêm nhiều nội dung liên quan hoặc tương tự.
Thực tế, phía sau các nền tảng mạng xã hội là Hệ thống thuật toán phân tích hành vi người dùng. Những gì chúng ta thích xem, bấm thích, bình luận hoặc dành nhiều thời gian theo dõi đều được ghi nhận để cá nhân hóa nội dung hiển thị.
Điều này giúp trải nghiệm sử dụng thuận tiện hơn, nhưng cũng dễ khiến người dùng rơi vào vòng lặp thông tin. Dần dần, chúng ta chỉ thấy những quan điểm giống với suy nghĩ của bản thân và ít tiếp cận với các góc nhìn khác.
Khi tiếp xúc với cùng một kiểu nội dung trong thời gian dài, nhiều người dần xem những gì xuất hiện trên internet là góc nhìn phổ biến trong xã hội, trong khi thực tế vẫn còn rất nhiều khía cạnh khác.
Tin giả và Nội dung giật tít lan truyền nhanh như thế nào?
Trên mạng xã hội, những nội dung gây sốc hoặc tạo cảm xúc mạnh thường dễ thu hút lượt xem hơn. Chính vì vậy, nhiều tin giả, thông tin chưa được kiểm chứng hoặc nội dung đã qua cắt ghép dễ lan truyền với tốc độ nhanh chóng.
Không ít người có thói quen chia sẽ thông tin ngay khi đọc được mà chưa kiểm tra lại nguồn gốc. Chỉ cần một lần chia sẻ có thể khiến thông tin sai lệch tiếp cận đến hàng ngàn người khác.
Hiện nay, tin giả không những xuất hiện trong lĩnh vực giải trí mà còn liên quan đến sức khỏe, tài chính, giáo dục hoặc các vấn đề xã hội… Điều này khiến việc chọn lọc thông tin trở thành kỹ năng quan trọng trong thời đại số.
Một vài cách đơn giản để hạn chế tiếp nhận thông tin sai:
- Ưu tiên đọc thông tin từ những nguồn tin chính thống.
- Kiểm tra ở nhiều nguồn khác nhau.
- Hạn chế chia sẻ nội dung gây hoang mang khi chưa được xác minh.
- Cẩn trọng với các tiêu đề giật tít hoặc đánh mạnh vào cảm xúc…
Công nghệ giúp tiết kiệm thời gian, nhưng thời gian đó đã đi đâu?
Công nghệ giúp nhiều công việc hoàn thành nhanh hơn trước. Chỉ cần vài thao tác trên điện thoại là có thể đặt đồ ăn, gọi xe, thanh toán hóa đơn hoặc xử lý công việc từ xa.
Tuy nhiên, nghịch lý là nhiều người vẫn cảm thấy bản thân ngày càng bận rộn và ít thời gian nghỉ ngơi hơn trước.
Một trong những nguyên nhân chính là do điện thoại và mạng xã hội khiến não bộ luôn trong trạng thái chờ phản hồi. Tin nhắn, thông báo, Email hay những nội dung mới… xuất hiện liên tục làm chúng ta khó “thoát” khỏi công việc hoặc mạng xã hội.
Khoảng thời gian nghỉ ngơi vì vậy cũng bị chia nhỏ. Ngay cả khi đang ăn cơm, uống cà phê hoặc nằm nghỉ, nhiều người vẫn có thói quen cầm điệnt thoại để tiếp tục xem thêm.
Cảm giác “luôn bận” đôi khi không đến từ khối lượng công việc quá lớn, mà đến từ việc não bộ hiếm khi được nghỉ ngơi.
Càng hiện đại, mọi người có phải càng cô đơn?
Mạng xã hội giúp mọi người kết nối dễ dàng hơn, nhưng không phải lúc nào việc kết nối online cũng thay thế được cảm xúc trong giao tiếp thật.
Ngày nay, không khó để bắt gặp hình ảnh nhiều người ngồi trong quán cà phê, bàn ăn nhưng ai cũng nhìn vào màn hình điện thoại. Chúng ta có thể trò chuyện với rất nhiều người trên mạng, nhưng lại ít dành thời gian cho những cuộc gặp mặt trực tiếp.
Việc giao tiếp chủ yếu qua tin nhắn hoặc trên các trang mạng xã hội đôi khi khiến cảm xúc trong giao tiếp ít chân thật hơn. Một biểu tượng cảm xúc hay vài dòng tin nhắn khó có thể thay thế được ánh mắt, giọng nói và cảm giác được lắng nghe khi gặp gỡ trực tiếp.
Đặc biệt, việc thường xuyên nhìn thấy những hình ảnh lung linh và cuộc sống hào nhoáng trên mạng xã hội, nhiều người dễ rơi vào cảm giác tự ti, áp lực khi so sánh với người khác.
Kết luận
Công nghệ giúp con người kết nối nhanh hơn, tiếp cận thông tin dễ dàng hơn và khiến nhiều hoạt động trong cuộc sống trở nên tiện lợi hơn trước rất nhiều. Tuy nhiên, khi mọi thứ đều diễn ra liên tục trên môi trường số, việc giữ cho bản thân một khoảng cân bằng cũng ngày càng quan trọng hơn.
Trong thời đại số, giữa lượng thông tin xuất hiện mỗi ngày, điều cần thiết không phải là tránh xa công nghệ, mà là biết cách chọn lọc nội dung phù hợp, kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị điện tử và dành thêm thời gian cho những trải nghiệm ngoài đời thật để mỗi người giữ được sự kết nối, cảm xúc với những mối quan hệ trong cuộc sống.
Bài viết mang tính chất tham khảo và chia sẻ góc nhìn
